Buzağılarda görülmekte olan ishal vakalarının çok büyük bir kısmı kripto ve rota kaynaklı olmaktadır. Hem kripto hem de rota özellikle ilk haftalarda çok ciddi sıvı kaybına, gelişme geriliğine ve buzağı kayıplarına neden olmaktadır. Buzağılardaki kripto ve rota kaynaklı ishal hastalıklarınım gelişimi, belirtileri ve müdahale yöntemleri aynı olmamaktadır. Tedavi yöntemlerindeki farklılıktan dolayı kripto ve rota kaynaklı ishalin doğru şekilde ayırt edilmesi gerekmektedir.

Etkili tedavi ve buzağıların ishale karşı korunma açısından ishal kaynağının ayırt edilmesi çok önemlidir.

İshal kripto kaynaklı olduğunda bu durum genel olarak buzağılarda 5 günlük ya da 15 günlük olduğunda ortaya çıkmaktadır. Kripto kaynaklı ishalin en belirgin özelliği, ishalin uzun süreli, sulu ve sarımsı olmasıdır.  Çoğunlukla şiddetli olan bu ishal kolay kolay kesilmez. Kripto kaynaklı ishal olan buzağılarda iştahsızlık, hızla kilo kaybı ve dehidrasyon belirtileri mevcut olmaktadır. Kripto enfeksiyonlarında buzağılarda ateş çok hafif olabilirken, bazı durumlarda ateş olmamaktadır. Tedaviye rağmen ishalin devam etmesi, kripto kaynaklı ishalin ayırt edici özelliklerindendir.

Rota kaynaklı buzağı ishalleri 1 günlük ile 7 günlük buzağılarda görülmektedir. Kripto ishaline kıyasla rota ishalinde dışkı koyu renkli olmayıp, köpüklü ve kokusu rahatsız edicidir. İshal genel olarak birdenbire başladığı gibi kriptoya göre kısa sürmektedir. Rota kaynaklı buzağı ishallerinde hayvanlar halsizleşir, emme refleksi zayıflar ve sıvı kaybı da hızlı olmaktadır. Rota enfeksiyonlarında buzağılarda ateş yükselmektedir. Bağırsak mukozası, rota kaynaklı ishalden zarar gördüğünden dolayı sindirim bozuklukları da yaşanmaktadır.

Kripto ve rota ishalinin ayrıştırılmasında yaş, ishalin süresi ve tedaviye buzağınız vermiş olduğu tepki önemli ipuçları olup, dikkat edilmelidir.

Kripto ishalinde belirtiler geç başlarken uzun sürmektedir. Rota ishalinde ise belirtiler erkenden ortaya çıkarken, doğru tedavi ile buzağılar kısa süre içerisinde toparlanmaktadır.

Kripto ve rota kaynaklı ishalde temel tedavi yaklaşımı elektrolit desteği ve sıvı kaybının engellenmesidir. Kripto ishalde spesifik tedavi alternatifleri sınırlı olduğundan hijyen ve korunma son derece önemlidir. Aşılama ve erken destek tedavisi ise rota kaynaklı ishal hastalığına karşı fazlası ile etkilidir. Kripto ve rota kaynaklı ishale karşı buzağıların korunması için buzağılara doğumdan hemen sonra yeterli ve kaliteli ağız sütü verilmelidir. Buzağıların bireysel bölümlerde barındırılması, altlıkların nemli olmaması ve ekipmanların rutin dezenfekte edilmesi, kripto ve rota kaynaklı ishale karşı koruma sağlayan faktörlerdendir.

Rota ve kripto kaynaklı ishal buzağılarda benzer belirtilerle açığa çıkmasına rağmen, başlangıç zamanı, ishalin süresi ve ilerlemesi değişkenlik göstermektedir. Doğru gözlem, anında müdahale ve veteriner hekim desteği ile kripto ve rota kaynaklı ishal ayırt edilebildiği gibi kontrol altına da alınmaktadır.